Verkeersplan voorbeeld: hoe stelt u een goed verkeersplan op?

Wat is een verkeersplan?

Een verkeersplan beschrijft en tekent hoe het verkeer wordt geregeld zolang een weg niet normaal te gebruiken is, door werk, een bouwplaats of een evenement.

Gemeente West Betuwe omschrijft het in haar richtlijnen kort en goed: een of meerdere tekeningen waarop alle verkeerstechnische maatregelen staan, uitgewerkt volgens CROW-richtlijn Werk in Uitvoering 96b. Bij een evenement vragen gemeenten naast de tekening een beschrijvend deel, met bijvoorbeeld hoe bezoekers aankomen en waar ze parkeren. Samen heten die twee het verkeersplan.

Wie keurt het goed? Bij werk aan of langs de weg is dat de wegbeheerder: de gemeente, de provincie, het waterschap of Rijkswaterstaat. Bij een evenement hoort het plan bij de aanvraag voor de evenementenvergunning en kijken gemeente en politie mee. Een verkeersregelaarsbureau geeft geen toestemming; het voert uit wat in het goedgekeurde plan staat.

Een goed plan regelt vier dingen tegelijk:

• Het verkeer komt veilig en zonder onnodig oponthoud langs of om de plek
• Brandweer, ambulance en politie kunnen er op elk moment door, of rijden via een afgesproken route
• Bewoners, bedrijven, fietsers en voetgangers houden zoveel mogelijk toegang en weten vooraf wat er verandert
• Elke verkeersregelaar weet waar hij staat, wanneer hij er staat en wat hij daar doet

Hoe de aanvraag verloopt, van melding tot afbouw, leest u in tijdelijke verkeersmaatregelen. Deze blog gaat over het plan zelf. Wilt u het plan niet zelf maken? Dan kunt u bij ERN Traffic een verkeersplan laten opstellen, vanaf € 170 excl. btw.

Hoe ziet een verkeersplan eruit?

Als een bovenaanzicht van de straat, met genummerde symbolen en een legenda. Hieronder een vereenvoudigd voorbeeld: een werkvak op een weg met twee rijstroken, waar het verkeer om de beurt over de vrije rijstrook rijdt.

Op een echte tekening hoort bij elk nummer een regel in de legenda. Zo leest u het voorbeeld:

• Nummer 1, verkeersregelaar oost. Het verkeer uit het oosten rijdt op de afgesloten rijstrook en moet dus wachten. Op het plan staat de post rechts naast die rijstrook, 3 tot 5 meter voor het waarschuwingshek. Ook getekend: de borden die het werk vooraf aankondigen en de lagere maximumsnelheid, want met verkeersregelaars erbij rijdt het verkeer langs het werk hooguit 50 km/h
• Nummer 2, verkeersregelaar west. Deze post staat aan de andere kant en minstens 30 meter voorbij het werkvak, zodat verkeer dat uit de wisselstrook komt ruimte heeft om terug te voegen. Het plan vermeldt of post 1 en 2 elkaar kunnen zien; zo niet, dan staat erbij dat ze via de portofoon werken
• Nummer 3, uitrit werkverkeer. Getekend met de rijrichting van vrachtwagens en machines. Veel gemeenten eisen rechts in, rechts uit, zodat werkverkeer nooit dwars over de weg hoeft. Staat hier een verkeersregelaar, dan staan de tijden erbij waarop hij nodig is
• Nummer 4, voetgangers en fietsers. Het plan laat zien waar zij langs het werk gaan: een tijdelijk voetpad, een verlegd fietspad of een oversteek. West Betuwe vraagt dat zo'n voetpad in het werkgebied minstens 1 meter breed is en vrij van obstakels

Wat verder op een echte tekening staat: de straatnamen op een duidelijke ondergrond, de afgesloten weggedeelten, welk bord op welke plek komt, de omleidingsroute met zijn letter of cijfer, de rijplaten en hekken, en vaste voorzieningen die het plan raken, zoals een verkeerslicht, een bollard of een uitneembare paal. In het tekstdeel staan de data en tijden van elke fase, wie de borden plaatst en weer weghaalt, en een contactpersoon die tijdens het werk bereikbaar is.

Grotere werken hebben meerdere tekeningen: een overzicht van de omleiding in de wijde omgeving en per fase een detailtekening van het werkvak. Hoe de posten bij wegwerk in de praktijk worden bemand, leest u bij verkeersregelaars bij wegwerkzaamheden.

Welke onderdelen horen in een verkeersplan?

Zes onderdelen komen in bijna elk plan terug, voor een evenement en voor werk aan de weg. Hoe uitgebreid u ze maakt, hangt af van de omvang.

1. Situatieschets en locatie: Het exacte adres, een kaart van de omgeving en welke wegen dichtgaan en welke openblijven. Geef ook aan welke gevolgen dat heeft voor het gewone verkeer en waar dat heen moet.

2. Doel van het plan: Waarom is het plan nodig: een festival, een optocht of sportwedstrijd, wegwerk of een bouwproject met een uitrit? Het doel bepaalt welke richtlijn geldt. Voor werk op wegen die geen autosnelweg zijn is dat CROW 96b; bij evenementen verwijzen gemeenten vaak ook naar CROW-publicatie 265 over verkeersmaatregelen bij evenementen.

3. Verkeersmaatregelen: Afsluitingen met data en tijden, inclusief op- en afbouw. Verder parkeer- en stopverboden, eenrichtingsverkeer, snelheidsbeperkingen, bewegwijzering, afzettingen en waarschuwingslichten, en de omleidingsroute. Welke soorten maatregelen er bestaan, staat in wat zijn verkeersmaatregelen?

4. Verkeersregelaars en hun tekens: Hoeveel verkeersregelaars, op welke post, op welke tijden en met welke taak per post. Bij wegwerk zijn dat altijd beroepsverkeersregelaars; bij een evenement kunnen ook evenementenverkeersregelaars eenvoudige taken doen. Iedereen op straat gebruikt dezelfde gebaren; die staan in de tekens van een verkeersregelaar.

5. Samenwerking met instanties: De wegbeheerder of gemeente geeft toestemming, de politie denkt bij evenementen mee over plaatsen en aantal verkeersregelaars, en hulpdiensten en busmaatschappijen moeten weten wat er verandert. Loopt een omleiding over een provinciale weg of rijksweg, dan heeft u ook de provincie of Rijkswaterstaat nodig. De Stichting Verkeersregelaars Nederland gaat over de examens en de registratie van verkeersregelaars, niet over uw plan.

6. Noodplan en veiligheid: Wat gebeurt er bij een ongeluk, brand of medische nood? Het plan noemt de calamiteitenroutes van brandweer, ambulance en politie en de afspraken die u met hen hebt gemaakt. Afsluitingen moeten snel weg kunnen, of er staat iemand bij. Nooduitgangen van winkels en cafés blijven vrij.

Hoe ziet een verkeersplan voor een evenement eruit?

Hetzelfde principe als bij wegwerk, met meer aandacht voor bezoekersstromen, parkeren en hulpdiensten. Een verzonnen voorbeeld laat zien hoe de onderdelen in elkaar grijpen.

Verkeersplan Stadsfestival, een verzonnen voorbeeld. Een tweedaags muziekfestival op het marktplein van een middelgrote stad, met ongeveer 15.000 bezoekers per dag. De Kerkstraat en de Marktweg gaan dicht van vrijdag 12:00 tot zondag 23:00 uur, opbouw en afbouw inbegrepen. Het doel: voetgangers veilig op en rond het plein, het doorgaande verkeer vlot om het centrum heen en zo weinig mogelijk overlast voor bewoners en winkels.

• Bereikbaarheid: naar verwachting 60% op de fiets of te voet, 25% met het openbaar vervoer en 15% met de auto. Fietsers krijgen een bewaakte stalling aan de rand van het centrum, auto's worden via borden naar de parkeergarages geleid
• Omleiding: doorgaand verkeer rijdt om via de Ringweg en de Molenstraat, aangegeven met omleidingsroute A
• Borden: vooraankondigingen een week vooraf op de toegangswegen, parkeerverboden met datum en tijd, afsluitingen met hekken
• Verkeersregelaars: zes posten bij de twee ingangen van het terrein, de afsluitingen van Kerkstraat en Marktweg en de uitrit van de parkeergarage, versterkt bij het begin en einde van elke festivaldag
• Hulpdiensten: de Westpoort blijft als calamiteitenroute vrij, 3,5 meter breed en 4,2 meter hoog; de hekken daar zijn bemand en gaan binnen een minuut open
• Voorlichting: bewoners krijgen twee weken vooraf een brief, bezoekers lezen de route op de website en horen tijdens het festival omroepberichten

De percentages en tijden in dit voorbeeld zijn verzonnen; in uw plan onderbouwt u ze met eerdere edities of vergelijkbare evenementen. Gemeente Meierijstad vraagt zo'n verdeling naar vervoerswijze uitdrukkelijk, en bij een route over de weg, zoals een wielerronde of loop, een routekaart met de tijden waarop deelnemers elk punt passeren.

Wie bij een evenement het verkeer regelt, bepaalt de politie in overleg: waar posten komen en hoeveel. Zij moet het evenement uiterlijk acht weken van tevoren kennen en tijdig de lijst met evenementenverkeersregelaars krijgen 11 Regeling verkeersregelaars 2009. Evenementenverkeersregelaars werken volgens de instructie van de organisator; staat een post niet in het plan, dan staan zij er niet. Wij zetten ook bij evenementen beroepsverkeersregelaars in, bijvoorbeeld op een druk kruispunt waar een vrijwilliger niet mag staan. Meer daarover op verkeersregelaars bij evenementen. Wilt u het plan voor uw evenement laten tekenen, lees dan verder bij verkeersplan voor een evenement.

Welke verkeersgegevens heeft u nodig voor een verkeersplan?

Niet het aantal auto's in de gemeente, maar wat er op uw stuk weg gebeurt: wanneer het druk is, wie er rijdt en wie er absoluut door moet.

Verkeersdrukte en voertuiggebruik bepalen de keuzes in uw plan: of de weg helemaal dicht kan, of een wisselstrook volstaat en hoeveel posten nodig zijn. Kijk daarom naar de stroom op uw locatie en naar de voertuigen die er gebruik van maken. Gemiddelden per gemeente of overzichten van populaire automerken zeggen daar niets over.

De spits is het eerste gegeven. West Betuwe rekent op werkdagen met een ochtendspits van 07:00 tot 09:00 uur en een avondspits van 16:00 tot 19:00 uur; andere wegbeheerders hanteren hun eigen tijden. Werk dat de doorstroming raakt, plant u liefst daarbuiten, of u zet in de spits extra verkeersregelaars in.

• Drukke uren op de weg zelf, en bij een evenement de uren waarop bezoekers aankomen en vertrekken
• Buslijnen en haltes op of langs de route; vervoersbedrijven moeten hun dienstregeling kunnen aanpassen
• Aanrijroutes van brandweer, ambulance en politie, en bluswatervoorzieningen in de buurt
• Vrachtverkeer, landbouwvoertuigen en werkverkeer, met hun draaicirkel bij omleidingen en uitritten
• Fietsers, voetgangers en mensen met een rolstoel of rollator, met name bij scholen, zorginstellingen en winkelstraten
• Andere werken of evenementen in de buurt, zodat twee omleidingen niet over dezelfde weg lopen

Deze gegevens krijgt u vaak van de wegbeheerder zelf, die weet welke wegen gevoelig zijn. Ze komen terug in de toelichting van het plan: als argument waarom u voor deze tijden, deze omleiding en dit aantal posten kiest.

Waarom is een goed verkeersplan essentieel?

Omdat een onvolledig plan eerst wordt teruggestuurd, en een slecht plan op straat gevaarlijke situaties oplevert waar u als aanvrager verantwoordelijk voor bent.

Gemeenten toetsen twee keer. Eerst of alles compleet en op tijd is en of het plan aan de richtlijnen voldoet; daarna of uw tijden, omleiding en maatregelen passen bij andere werken en evenementen. Een plan dat vragen oproept, kost u weken. West Betuwe hanteert voor werk aan de weg een aanvraagtermijn van minimaal 20 werkdagen; Oldebroek schrijft dat hoe zorgvuldiger het plan is, hoe sneller de evenementenaanvraag verloopt.

Wie maakt het plan? Niet de gemeente of de politie: zij toetsen alleen. U stelt het zelf op, of u laat het maken door een partij die dagelijks verkeerstekeningen maakt volgens CROW 96b. Voor borden en afsluitingen die langer blijven staan of structureel terugkomen, is naast het plan een verkeersbesluit nodig.

Een goed plan is ook de werkinstructie op straat. De verkeersregelaar die om 06:30 uur aankomt, moet op de tekening kunnen zien waar hij staat en wat hij doet. Staat zijn post er niet in, dan mag hij er volgens de richtlijnen van veel gemeenten niet eens staan: verkeersregelaars moeten uitdrukkelijk in de aanvraag en het plan vermeld zijn.