Verkeersregelaars tekens: wat betekent elk gebaar?

Wat zijn de tekens van een verkeersregelaar?

Het zijn de handgebaren waarmee een verkeersregelaar, net als een agent, zegt wie moet stoppen, wie vaart moet minderen en wie het kruispunt moet verlaten.

Een aanwijzing mag volgens de wet op twee manieren: met woorden of met gebaren 82 RVV 1990. Omdat een automobilist achter glas zelden hoort wat er geroepen wordt, werkt een verkeersregelaar vooral met zijn armen. Welke gebaren dat zijn, heeft de wetgever vastgelegd in een tekening met acht figuren: bijlage 2 van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens (RVV 1990). Dezelfde tekening geldt voor de politie, de marechaussee en elke bevoegde verkeersregelaar.

Er zit een belangrijke woordkeus in de wet: de gebaren uit de bijlage worden gebruikt "voor zover mogelijk". Een verkeersregelaar mag dus ook iets anders aangeven, bijvoorbeeld wenken of naar een zijstraat wijzen, als de standaardgebaren in die situatie tekortschieten. Ook zo'n gebaar moet u opvolgen.

Een beroepsverkeersregelaar en een evenementenverkeersregelaar gebruiken dezelfde tekens. Het verschil zit in wat ze mogen regelen, niet in de gebaren. Dat verschil staat in de bevoegdheden van een verkeersregelaar. Of iemand echt bevoegd is, ziet u aan de kleding en de pas; zie een verkeersregelaar herkennen.

Welke stoptekens geeft een verkeersregelaar?

Er zijn vijf stoptekens. Met een opgeheven arm stopt al het verkeer; met een gestrekte arm stopt alleen het verkeer uit de richting die de arm afsluit.

Twijfelt u bij een gestrekte arm, zie de arm dan als een slagboom die uit het lichaam van de verkeersregelaar steekt. Zou u er in uw rijstrook tegenaan rijden, dan stopt u. Loopt de slagboom langs u heen, dan is uw richting niet afgesloten. Dat is een geheugensteun, geen wettekst, maar hij klopt met de vijf tekeningen in de bijlage.

Voor fietsers en voetgangers gelden dezelfde stoptekens; de wet spreekt van weggebruikers, niet alleen van bestuurders 82 lid 1 RVV 1990. Een voetganger die wil oversteken terwijl de arm zijn kant op wijst, wacht dus net zo goed.

Welke andere gebaren staan er in de wet?

Naast de stoptekens kent de bijlage drie gebaren: kruispunt vrijmaken, vaart minderen en het stopbord van de verkeersbrigadier.

Gebaar 6 lijkt op het algemene stopteken, maar komt midden in het regelen. Vergelijk het met het oranje licht van een verkeerslicht: de richting die net mocht rijden, moet stoppen, en de richting die stond te wachten, krijgt zo meteen de beurt. Wie al op de kruising staat, rijdt door zodat de kruising leeg is als de andere kant vertrekt.

De verkeersbrigadier bij een school is geen verkeersregelaar. Hij heeft maar één teken, het stopbord, en dat geldt alleen voor bestuurders 82 lid 3 RVV 1990. De burgemeester stelt hem aan 56 lid 4 BABW.

Hoe geeft een verkeersregelaar aan dat u mag doorrijden?

Daar heeft de wet geen eigen gebaar voor. Wordt uw richting niet stilgezet, dan mag u rijden; vaak wenkt de verkeersregelaar u er nog bij.

Staat de verkeersregelaar met zijn zijkant naar u toe en wijst geen arm uw kant op, dan is uw richting vrij. Veel verkeersregelaars maken dat duidelijker met een wenkende of draaiende beweging van de arm, of wijzen de rijstrook aan die u moet nemen. Dat gebaar staat niet in de bijlage, maar valt onder de ruimte die de wet laat met "voor zover mogelijk". Let bij doorrijden wel op: u rijdt nog steeds met de gewone voorzichtigheid, zeker langs een werkvak of tussen voetgangers.

• Mondeling: "Rijdt u maar door" of "Hier rechtsaf" is ook een aanwijzing 82 lid 1 RVV 1990
• Wijzen: een arm naar een zijstraat betekent daar afslaan, bijvoorbeeld bij een omleiding
• Oogcontact: een knik of blik is geen teken uit de wet; wacht bij twijfel op een duidelijk gebaar
• Hulpmiddelen: een fluit of lamp trekt de aandacht, maar de arm of het gesproken woord is de aanwijzing

Geeft een verkeersregelaar op de motor andere tekens?

Nee. Hij gebruikt dezelfde gebaren, maar pas als hij stilstaat en van de motor is afgestapt. Rijdend geeft hij geen tekens.

Een verkeersregelaar op de motor is geen aparte soort. Het is een beroepsverkeersregelaar die de motor gebruikt om snel van kruising naar kruising te gaan, bijvoorbeeld bij een wielerkoers, een toertocht of een optocht. De wet verbiedt verkeersregelaars aanwijzingen te geven vanaf een motorrijtuig 58a lid 4 BABW. Hij rijdt dus vooruit, zet de motor neer, regelt de kruising te voet met de gebaren hierboven en rijdt weer door als de groep voorbij is. Geluidssignalen of een sirene horen daar niet bij.

De transportbegeleider is de uitzondering. Hij begeleidt exceptioneel transport en mag als enige aanwijzingen geven vanuit zijn auto 58a lid 4 BABW. Dat is een gele begeleidingsauto met een verlicht bord met tekst aan de achterkant 14 Regeling verkeersregelaars 2009, en ook die tekst moet u opvolgen. Op rijkswegen en op kruispunten regelt ook hij het verkeer niet vanuit de auto 58a lid 5 BABW.

Waarom moet u de tekens kennen?

Omdat een gebaar voorgaat op het verkeerslicht en de borden, en omdat verkeerd reageren gevaarlijk en strafbaar is.

Een verkeersregelaar staat meestal op een plek waar de gewone regels niet meer passen: een verkeerslicht dat uit staat, een rijstrook die dicht is, een uitrit waar vrachtwagens de weg op moeten. Zijn gebaar gaat dan boven het licht, het bord en de voorrangsregel 84 RVV 1990. Wie alleen op het groene licht let, rijdt precies de richting in die hij net heeft stilgezet.

Een teken niet opvolgen is een strafbaar feit, geen gewone verkeersboete 92 RVV 1990. De verkeersregelaar schrijft zelf geen bon uit; dat doet de politie. Wat de straf precies is, leest u in de bevoegdheden van een verkeersregelaar.

Begrijpt u een gebaar niet, stop dan. Stoppen is bij twijfel bijna altijd veilig, doorrijden niet. Maak oogcontact en wacht tot de verkeersregelaar u met een duidelijk gebaar verder laat.

Waar komt u verkeersregelaars tegen?

Overal waar het verkeer tijdelijk anders moet dan de borden en lichten aangeven: bij werk aan de weg, bouwprojecten en evenementen.

Bij een ongeval regelt meestal de politie het verkeer, en bij scholen staat een verkeersbrigadier. Opdrachtgevers huren verkeersregelaars in via gespecialiseerde verkeersregelaarsbedrijven. Wanneer dat in de praktijk verstandig is, staat in wanneer zet u verkeersregelaars in?

• Wegwerkzaamheden, als een rijstrook dicht is en het verkeer om beurten langs het werkvak moet
• Bouwprojecten, bij een uitrit waar bouwverkeer een drukke weg of een fietspad kruist
• Evenementen, sportwedstrijden en optochten, als routes worden afgezet en kruispunten druk zijn
• Omleidingen voor fietsers en voetgangers, zoals op de foto bovenaan deze pagina