Hoe werken verkeersregelaars in de praktijk?

Hoe verloopt een dienst van een verkeersregelaar?

Volgens een vaste volgorde. Het regelen zelf is maar een deel van de dag; wat ervoor en erna gebeurt, bepaalt of hij veilig verloopt.

Van buitenaf lijkt het werk op staan en gebaren. Wie een dienst van dichtbij volgt, ziet vooral afstemming: met de uitvoerder, met collega's op andere posten en met het verkeer dat steeds verandert. Welke taken een verkeersregelaar in het algemeen heeft, staat in wat doet een verkeersregelaar? Hier volgen we één werkdag op een bouwproject.

Wat regelt een verkeersregelaar voordat de dienst begint?

Hij weet waar hij moet zijn, wie de uitvoerder is en hoe de situatie eruitziet. Zonder die kennis wordt het op straat gokken.

De planning stuurt vooraf het adres, de begintijd, de naam en het nummer van de contactpersoon en, als die er is, de tekening uit het verkeersplan. Daarop ziet de verkeersregelaar al veel: waar de uitrit ligt, waar het werkvak begint en welke kant het verkeer op moet.

Bij het lezen van die tekening let hij op:

• Knelpunten zoals smalle straten, bochten en kruisingen zonder overzicht
• De route die hulpdiensten vrij moeten houden
• Waar fietsers, voetgangers en schoolverkeer langs het werk komen
• Piekmomenten: de ochtendspits, aan- en afvoer van materiaal, het einde van de schooldag

Daarna gaat de uitrusting na: de voorgeschreven jas of hes 14 Regeling verkeersregelaars 2009, bij duisternis ook de gele signaalbroek, een stopbord of rode kegellamp, een opgeladen portofoon en de aanstellingspas. Hoe u die kleding en pas zelf herkent, leest u in een verkeersregelaar herkennen.

Waarom meldt een verkeersregelaar zich eerst bij de uitvoerder?

Omdat de uitvoerder het werk leidt. Hij weet wat er die dag gebeurt, en de verkeersregelaar stemt zijn werk daarop af.

Bij aankomst meldt de verkeersregelaar zich bij de uitvoerder of de persoon die in de planning staat, voordat hij de weg op gaat. Samen lopen ze de posten langs. Tijdens die instructie komen vaste vragen aan bod: wanneer komen de vrachtwagens, wie meldt ze aan, welk signaal betekent dat een kraan gaat draaien, en wat gebeurt er als er een ambulance aankomt of iemand gewond raakt?

Ook de onderlinge afspraken worden hier gemaakt: welk portofoonkanaal, welke korte woorden voor stoppen en vrijgeven, en wie beslist als twee posten het oneens zijn. Bij een evenement is die instructie zelfs een wettelijke eis. Een evenementenverkeersregelaar moet voor elke inzet de instructie volgen die daarvoor gemaakt is, en werkt volgens de aanwijzingen van de organisator 12 Regeling verkeersregelaars 2009.

Hoe neemt een verkeersregelaar zijn post in?

Pas als de afzetting staat, en op een plek waar hij het verkeer ziet, zelf gezien wordt en weg kan als het misgaat.

De afzetting, borden en eventuele verkeerslichten plaatst de aannemer of een afzetbedrijf volgens het plan. De verkeersregelaar vult die maatregel aan; hij vervangt hem niet. Welke posten er bij wegwerk nodig zijn en hoe ze rond een werkvak staan, leest u bij verkeersregelaars bij wegwerkzaamheden.

Bij het kiezen van zijn plek toetst hij aan de eisen uit de richtlijn CROW 96b: een veilige plek op of naast de rijbaan, een wachtplaats buiten het verkeer, een vluchtweg als een auto niet stopt, goed zicht op het naderende verkeer en oogcontact met bestuurders. Kan hij de collega op de andere post niet zien, dan loopt alle afstemming via de portofoon. Een laatste controle: werkt de portofoon, en heeft de uitvoerder het signaal gegeven dat het werk kan beginnen?

Hoe regelt een verkeersregelaar het verkeer op straat?

Zichtbaar, op het juiste moment en zonder twijfel. Hij leest continu wat er aankomt en schakelt voordat een rij vastloopt.

Elke aanwijzing volgt dezelfde volgorde. Eerst contact met de bestuurder, waar het kan met oogcontact. Dan een duidelijk stop- of doorrijteken. Daarna kijken of de bestuurder het begrepen heeft en veilig reageert. Dat geldt voor iedere weggebruiker, ook voor fietsers en voetgangers 1 RVV 1990. Welke gebaren hij gebruikt, staat in de tekens van een verkeersregelaar.

Een voorbeeld op een bouwproject: een vrachtwagen met betonmixer moet achteruit de bouwplaats op. De uitvoerder meldt hem per portofoon aan. De verkeersregelaar aan de ene kant zet het verkeer stil, zijn collega houdt fietsers en voetgangers op de stoep vast, en pas als beide posten 'vrij' melden, gaat de chauffeur rijden. Staat de vrachtwagen binnen, dan laten ze eerst de langste rij door.

Boze weggebruikers horen erbij. Kalm blijven en kort uitleggen werkt beter dan discussiëren. Bekeuren of een rijder tegenhouden die doorrijdt, doet een verkeersregelaar niet; hij noteert wat er gebeurde en meldt het. Wat hij wel en niet mag, staat in de bevoegdheden van een verkeersregelaar.

Bij de uitstroom na een evenement werkt het net zo, alleen met meer voetgangers. De ene verkeersregelaar laat een groep oversteken, de andere laat auto's in kleine groepen van het parkeerterrein en per portofoon spreken ze af wanneer de grote stroom mag. De route voor hulpdiensten blijft altijd vrij.

Hoe zijn pauze en aflossing geregeld?

Een post wordt nooit leeg achtergelaten. Tijdens de pauze neemt een andere bevoegde verkeersregelaar het werk over.

Voor een verkeersregelaar in loondienst is de pauze wettelijk vastgelegd. Werkt hij meer dan 5,5 uur, dan heeft hij recht op minstens een half uur pauze, eventueel in twee keer een kwartier. Na meer dan 10 uur werk is dat drie kwartier. Voor een zelfstandige geldt die wet niet; hoe dat werk verder in elkaar zit, leest u in werken als zzp-verkeersregelaar.

Weglopen als het rustig is, kan niet. Zolang de maatregel met verkeersregelaars in gebruik is, blijft het risico bestaan, ook als de bouwploeg zelf pauzeert. Volgens CROW 96b moet de werkgever zorgen dat een andere bevoegde verkeersregelaar de post overneemt en dat er een toilet in de buurt is. Bij de wissel vertelt de één de ander kort wat er speelt: komt er nog een vrachtwagen, staat er een lange rij, is er iets met een weggebruiker gebeurd? Op een druk kruispunt wordt vaker gewisseld, omdat de concentratie daar sneller op is.

Wat gebeurt er bij de afbouw en de overdracht?

De verkeersregelaar blijft tot de laatste afzetting weg is. Daarna meldt hij zich af bij de uitvoerder en draagt hij de bijzonderheden over.

De afbouw is een gevaarlijk moment. De afzetting gaat in delen weg, bestuurders zien de weg weer vrijkomen en willen doorrijden, terwijl er nog mensen en materiaal op straat staan. Daarom regelt de verkeersregelaar door tot het laatste hek en het laatste bord zijn opgeruimd. Hoe het weghalen van een tijdelijke maatregel verder gaat, staat in tijdelijke verkeersmaatregelen.

Bij de overdracht meldt hij zich af bij de uitvoerder en geeft hij door wat er gebeurd is: een bestuurder die een aanwijzing negeerde, een klacht van een bewoner, schade of een bijna-ongeluk. De uitvoerder tekent de uren af. Wat die dag beter kon, bijvoorbeeld een post die op een andere plek veiliger staat, komt mee naar de volgende dienst.